alt

Шығыс-Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы

Шығыс Қазақстан облысы қарқынды дамып келеді және халықтың әл-ауқатын арттыра отырып, экономиканың даму қарқынын арттыру үшін барлық алғышарттар бар. Сонымен қатар, аймақтың ерекше орналасуы оның елдің саяси, қоғамдық және экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі ерекше рөлін анықтайды.

Шығыс Қазақстан экспорттық түсімнің едәуір үлесін қамтамасыз ететін Ресей Федерациясымен, Қытай Халық Республикасымен байланыстырушы буын болып табылады.

Облыстың экономикалық дамуының басымдығы бәсекеге қабілетті экономика құру және өңір ресурстары мен ел дамуының әлеуметтік-экономикалық жағдайларын ескере отырып, халықтың өмір сүру сапасының жоғары стандартын қамтамасыз ету болып табылады.

Облыста ұзақ мерзімді дамуға және жалпыұлттық міндеттерді шешуге ықпал ететін бірқатар стратегиялық резервтер бар:

- өңірдің Түсті металдарды өндіру мен терең өңдеудің, металлургия саласындағы технологияларды әзірлеу мен тәжірибелік пысықтаудың ірі орталығы ретіндегі рөлін күшейту;

- инвестициялық тартымдылыққа, ішкі және сыртқы нарықтардың сыйымдылығын ұлғайтуға, жаңа технологияларды енгізуге, шикізат секторынан дайын өнім өндіруге көшуге ықпал ететін жер қойнауын пайдалану сегментін кеңейту;

- азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және бірінші кезекте Қытай нарығына экспорттық әлеуетті кеңейту үшін агроөнеркәсіптік кешен сегментін дамыту;

- ішкі сұранысты қанағаттандыру және электр энергиясының тапшылығын болдырмау үшін жаңартылатын энергия көздерін қолдану есебінен энергия қауіпсіздігін нығайту;

- туристік әлеует - ұзақ мерзімді перспективада Шығыс Қазақстанның инновациялық дамуының құрамдас бөлігі, ұлттық экономиканың экономикалық тиімді және экологиялық қауіпсіз саласы.

Осы резервтерді пайдалану жыл сайын жалпы өңірлік өнім көлемін орта есеппен 3-4% – ға арттыруға мүмкіндік береді.

ШҚО агроөнеркәсіптік кешенін 2021 жылғы 1 жартыжылдықта дамыту бойынша ақпарат

2021 жылғы қаңтар-маусымда ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 181,8 млрд. теңгені немесе 2020 жылғы осы кезеңінің 114,2% құрады.

Ауыл шаруашылығының нақты көлем индексі (НКИ) 103,2% құрады.

2021 жылғы қаңтар-маусымда ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестициялар 30,3 млрд. теңгеге немесе 2020 жылен салыстырғанда 199,8%-ке жетті.

2021 жылғы қаңтар-маусымда азық-түлік өнімдерін өндіру 13,6 млрд. теңге болды немесе 2020 жылғы осы кезеңінің 137% құрады. Азық-түлік өнімдерінің НКИ 100,8% болды.

Азық-түлік өндірісіне салынған инвестициялар қаңтар-маусымда 10,5 млрд. теңгеге немесе 2020 жылмен салыстырғанда 362,0%-ке жетті.

2021 жылғы қаңтар-маусымда тірі салмақтағы барлық ет түрлерін өндіру   120,4 мың тоннаны немесе 2020 жылғы деңгейдің 102,6%, сүт 470,5 мың тоннаны (104,2%), жұмыртқа 78,7 млн. дананы (103,9%) құрады.

Ірі қара мал басының саны 3,6%-ке, жылқы 9,4%-ке, шошқа 1,3%-ке азайды, қой мен ешкі саны өткен жылғы 101,5% деңгейде қалды.

2021 жылы облыстың АӨК дамытуды қолдауға 22,7 млрд. теңге, оның ішінде өсімдік шаруашылығын дамытуға 5,6 млрд. теңге, мал шаруашылығына 8,8 млрд. теңге, инвестициялық субсидиялауға 5,8 млрд. теңге, қайта өңдеу саласын дамытуды қолдауға 0,5 млрд. теңге, субсидиялаудың басқа бағыттарына 1,9 млрд. теңге бөлінді.

2021 жылы 219,6 мың ірі қара мал басын тұқымдық түрлендіруге қатыстыру жоспарланған.

Облыста 92 бордақылау алаңы жұмыс істейді. Ағымдағы жылы 7000 басқа арналған 3 алаң салу жоспарлануда.

Бүгінгі таңда облыста 69 тауарлы сүт фермасы жұмыс істейді. Биыл 150 басқа арналған 2 ТСФ салу және 680 басқа арналған 2 ферманы қайта жаңарту жоспарланды.

Облыста 60 сүт қабылдау пункті құрылды және жұмыс істейді. Ағымдағы жылы тағы 5 СҚП құру жоспарлануда.

2021 жылғы қаңтар-маусымда халықтан 25,9 мың тонна сүт сатып алынды (жоспардың 100%), тауарлы сүт фермалары 50,2 мың тонна (жоспар 100% орындалды) сүт өндірді.

Өсімдік шаруашылығында ағымдағы жылы егіс алқабы 1384,0 мың гектарды құрап, 2020 жылмен салыстырғанда 16,6 мың гектарға артты.

Бүгінде облыста егін жинау жұмыстары басталды. Жедел деректер бойынша ағымдағы жылғы 31 шілдедегі жағдай бойынша 5,3 мың га (0,9%) алқапта күздік дәнді дақылдар жиналды.

Күзгі дала жұмыстарын жүргізуге облыстың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне 30 мың тонна арзандатылған дизель отыны бөлінді.

Несиелеу бағдарламалары аясында «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ филиалы арқылы облыстың АШТӨ көктемгі егіс және егін жинау жұмыстарын жүргізуге 2,1 млрд. теңгеден астам несие қаражаты берілді.

Ағымдағы жылы пайдаланылатын суармалы жерлердің ауданын 49,7 мың га дейін жеткізу жоспарлануда (2020 жылы – 40,7 мың га).

2021 жылы «2021-2025 жылдарға арналған АӨК инвестициялық жобаларын іске асыру жөніндегі жол картасы» шеңберінде ШҚО бойынша 28,6 млрд. теңге сомасына 33 жобаны іске асыру көзделді. 2021 жылдың жеті айының қорытындысы бойынша 3 ірі инвестициялық жобаны іске асыру аяқталды, олар:

- Шемонаиха ауданында 600 басқа арналған тауарлы сүт фермасы құрылысының («Рулиха» ЖШС) бірінші кезеңі аяқталды. Кәсіпорын 320 бас импорттық асыл тұқымды аналық ірі қара мал сатып алды және әкелді. Қазіргі уақытта ферманы 1080 басқа дейін кеңейту бағытында дайындық жұмыстары жүргізілуде;

- Семей қаласында («QazaqAstyqGroup» ЖШС) майлы дақылдарды қайта өңдеу зауытын салу. Кәсіпорынның қуаты жылына 140 мың тонна май өңдеу. Бүгінде қайта өңдеу үшін шикізат сатып алынуда.

- Семей қаласында жұмыртқа бағытындағы құс фабрикасын («SEMEY QUS» ЖШС) пайдалануға беру. Кәсіпорынның қуаты жылына 29 млн. дана жұмыртқа өндіру. Кәсіпорын ағымдағы жылдың 6 айында 2,081 млн. дана жұмыртқа өндірді.

Толығырақ...
  • Тарихы
  • Климаты мен табиғаты
  • Қалалары мен өнеркәсібі
  • Дін мен мәдениет
  • Денсаулық сақтау
  • Білім

Шығыс Қазақстан облысы — Қазақстан Республикасының солтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлігі. 1932 жылы наурызда құрылған.

1997 жылғы 23 мамырдағы № 3528 Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен облыс құрамына таратылған Семей облысының территориясы қосылды.

Облыс орталығы - Өскемен (1720 жылы негізі қаланған). Жалпы жер аумағы - 283 300 км2. Халқының саны 2006 жылғы санақ бойынша 1 430 000 адам. Өскемен қаласынан Қазақстан астанасы Нұр-Сұлтан қаласына дейін 1084 шақырым.

Облыстың климаты тым континенттік. Температурасы: қаңтардың жылдық орташа ауа температурасы жазық өңірінде –17°С, биік тауаралық тұйық қазаншұңқырларында –26°С-қа дейін барады. Шілдеде 19 – 23°С. Жауын-шашын: солтүстік-шығысында 350 – 380 мм, оңтүстік-шығысында 250 – 300 мм., батысында 200 – 250 мм аралығында, ал Кенді Алтайдың батыс бөлігінде 1000 – 1500 мм. 

Облыс бойынша вегетациялық кезең 175 – 200 тәулікті құрайды. Шығыс Қазақстан облысының жер бедерінің құрылысы өте күрделі. Таулары мен жоталары: Алтай таулары. Ертіс өзенінен шығысында: Кенді Алтай, Тікирек, Черный, Оба, Становой, Көксу, Иванов, Қоржын, Үлбі, Қызылқарағай, Нарын, Сарымсақты, Тарбағатай, Оңтүстік Алтай, Күршім және Азутау жоталары мен олардың сілемдері. Ертіс өзенінен батыста: Қалба жотасы, Семей, Арқалық, Мыржық, Қараадыр таулары, Ханшыңғыс, Шыңғыстау, Ақшатау жоталары. Зайсан көлінің оңтүстігінен: Тарбағатай, Сауыр және Маңырақ жоталары бар. 

Облыстың оңтүстік мен оңтүстік-шығысына Сасықкөл, Қошқаркөл және Алакөл көлдері орналасқан Балқаш – Алакөл ойысының солтүстік-шығыс бөлігі мен Зайсан көлінің қазаншұңқыры орналасқан. блыстың қиыр солтүстік-батыс бөлігін Бесқарағай ауданының бүкіл аумағын қамтитын Балапан жоны алып жатыр.

Облыста 15 ауылдық аудан, 10 қала, 5 қалалық және 5 облыстық маңыздылығы бар қаладлар, сондай ақ 24 кент бар. Ауыл саны 826.

Шығыс Қазақстан облысының жер қойнауы кен байлықтарына бай. Мұнда мырыш, қорғасын, мыс, күміс, алтын, кадмий, сүрме, күшәла, темір, күкірт, висмут, индий, галий, селен, теллур, сынап, қалайы, тантал, ниобий, молибден, вольфрам, титан, никель, кобальт, көмір, жанғыш тақтатас, сондай-ақ әр түрлі химиялық шикізаттар мен құрылыс материалдарының кен орындары бар. 

Облыстың машина жасау және металл өңдеу өнеркәсіп кешені 18 ірі және қуаты орташа кәсіпорындарын біріктіреді де, мұнай кәсіпшілік және металлургия өнеркәсібі жабдықтарын, тұрмыстық электр қозғалтқыш пен сорғыларды, конденсаторлар, техникалық және кабельдік өнімдер, металл бұйымдарын пісіретін электродтар, т.б. көптеген өнімдер жасап шығарады. Ағаш өндіру, жеңіл өнеркәсіп те, ауыл шаруашылығы саласы да жақсы дамыған. 

Шығыс Қазақстан облысы — Қазақстан Республикасының солтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлігі

Өңірдің діни ахуалы Солтүстік Қазақстан аймақтарына ұқсас және инфрақұрылымы бойынша басқа облыстардың деңгейінде. Мәдениет жақсы дамыған. Облыста Шығыс Қазақстан облыстық орыс драма театры (Өскемен), Семей орыс драма театры және 276,7 мыңға жуық экспонаты бар 11 мұражай жұмыс істейді.Оның танымалы Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың музейі, облыстық этнографиялық музей, Семей қаласындағы Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнерінің облыстық музейі, облыстық тарихи өлкетану-музейі және Шығыс Қазақстан көркемөнер музейі болып табылады.

Облыста «Еңлік-Кебек» кинотеатры, Семей Абай атындағы кітапханасы, Семей тарихи және мәдениет ескерткіштерінен Ұлан ауданындағы “Абылайкит” ғибадатханасы бар. Қала арахитектурасында 16 нысан бар. Семей қаласында тарихи-архитектуралық ескерткіштер өте көп. 844,8 мың дана кітап қоры бар 267 кітапхана, 183 клубтық мекемелер, 7 киноқондырғы, 34 туристік мекеме және 50-ден астам қонақ үйлер бар.

01.01.2021 жылғы жағдайы бойынша облыста мәдениет және өнер ұйымдарының желісі 636 бірлікті, олардың ішінде: 291 клубтық мекеме, 306 кітапхана, 10 музей, 2 театр, 2 концерттік қызметті жүзеге асыратын ұйым, 10 Достық үйі, 6 кино көрсететін кинотеатрларды жүзеге асыратын ұйым,

1 – хайуанаттар бағы, 3 саябақ, 1 тарихи-мәдени мұраны қорғау жөніндегі мекемені құрады.

2021 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша облыстық бюджеттен қаржыландырылатын мәдениет және өнер ұйымдарының желісі 19 бірлікті, оның ішінде: 10 музей, 1 тарихи-мәдени мұраны қорғау жөніндегі мекеме, 2 театр, 2 концерттік қызметті жүзеге асыратын ұйым, 4 кітапхана.

 Мәдениет басқармасының 2021 жылға бекітілген бюджеті 4 млрд. 842 млн. 828 мың. теңгені, оның ішінде ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары (МТБН)  5 млн. 600 мың. теңгені құрады.

Мәдениет басқармасының 2021 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша нақтыланған бюджеті 5 млрд. 260 млн. 500 мың. теңге,оның ішінде: ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелер мен ұйымдардың күрделі шығыстары (МТБН) - 41 млн. 600 мың. теңгені құрады

Шығыс Қазақстан облысы — Қазақстан Республикасының солтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлігі

Шығыс Қазақстан облысында халықты емдеумен 1600 дәрігер, 11560 орта білімді медициналық қызметкерлер айналысады. Әр 10 мың адамға шаққанда тиісінше 38,8 дәрігер және 80,8 медициналық қызметкерден келеді, бұл орта республикалық көрсеткіштен біршама жоғары. Медициналық мекемелері жүйесіне 106 аурухана, 414 амбулатория және бірнеше емханалар кіреді.

Бұл мекемелерде 113 әйелдер консультациялары, 4 ана босанатын үйлер, 36 медициналық жедел жәрдем стансасылары, 60 дербес стоматологиялық емханалар бар. Қазіргі кезде облыстың ауруханаларында 11347 төсек бар, бұл 10000 адамға шаққанда 79,3 төсектен келеді, ал ауру балаларға 1747 төсек, жүкті және босанатын аналарға 788 төсек жабдықталған. 

Шығыс Қазақстан облысы — Қазақстан Республикасының солтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлігі

Бүгінгі күні Шығыс Қазақстан облысында мектепке дейінгі білім беру жүйесінде облыста 790 мектепке дейінгі мекемелердің қамтумен 59 530 бала, соның ішінде: балабақшалар - 344 (43 350 бала), оның ішінде 136 жекеменшік балабақша (16 040 балалар); Қамту 3 жастан 6 жасқа дейін қамтыған 40 337 балабақшада (100%), 56 979 (100%) мектепке дейінгі сыныптардан мектеп.

2005 жылғы мәлімет бойынша Шығыс Қазақстан облысында мектепке дейінгі балалар мекемесі 80-ге, ал ондағы балалар саны 11952-ге жетті, кейін оқу жылында оқытудың барлық санаттары бойынша оқушылардың саны 331,5 мың болды. Оның ішінде   230,3 мыңы жалпы білім беретін мектептерде, 13,0 мыңы кәсіптік-техникалық мектептер мен лицейлерде, 35,4 мыңы колледждерде, ал 52,8 мыңы жоғары оқу орындарында оқыды. Білім беретін мекемелері: 834 мектептер, 39 кәсіптік-техникалық мектептер, 43 колледждер мен 10 жоғары оқу орны бар.