alt

Шығыс-Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы

2019 жылғы IV тоқсандағы орташа бір айға халықтың орташа жан басына шаққандағы атаулы ақшалай табысы бағалау бойынша 106617 теңгені құрады. 2018 жылғы IV тоқсан деректерімен салыстырғандағы өсім қарқыны атаулы ақшалай табыс бойынша 107,0%-ды және нақты ақшалай табыс бойынша 101,3%-ды құрады.

Халықтың жұмыспен қамтылуын бір жолғы зерттеу деректері бойынша жұмыссыздар саны 34,5 мың адамды құрады. Жұмыссыздық деңгейі жұмыс күші санына қатысты алғанда 4,8%-ға жетті. Жұмыспен қамту органдарында жұмыссыз ретінде тіркелгендер саны 2020 жылғы 1 сәуірге 6,2 мың адамды немесе жұмыс күші санының 0,9%-ын құрады. Жұмыскерлерге есептелген орташа айлық атаулы жалақы 183005 теңгені құрады. 2018 жылғы тиісті тоқсанға қатысты алғандағы өсім 114,9%-ды құрады. Осы кезеңде нақты жалақы индексі 108,8% шамасында қалыптасты. 

2020 жылғы наурызда 2019 жылғы желтоқсанға қатысты алғанда тұтыну бағасының индексі 101,9%-ды құрады, соның ішінде азық-түлік тауарларына – 103,1%, азық-түлік емес тауарларға 101,2%, ақылы қызметтерге 101,0%-ды құрады. 2020 жылғы наурызда өнеркәсіп өнімдерін өндіруші кәсіпорындардың баға индексі 2019 жылғы желтоқсанға қатысты алғанда 100,9%-ды құрады. 

2019 жылға 9 айдағы алдын ала деректер бойынша жалпы өңірлік өнім көлемі ағымдағы бағаларда 2680,9 млрд. теңгені құрады. Республиканың ІЖӨ-дегі облыстың ӨЖӨ-нің үлесі 6,1%-ға тең. ӨЖӨ құрылымында тауар өндіру үлесі 50%-ға, қызмет көрсетулер үлесі 42,5%-ға жетті. 2020 жылғы қаңтар-ақпанға негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 119407,3 млн. теңгені құрады, бұл 2019 жылғы қаңтар-наурыз деңгейінен 15,0%-ға көп. 2020 жылғы қаңтар-наурыздағы «Сауда» саласы бойынша нақты көлем индексі 103,1%-ды құрды. Сауда көлемі 214,9 млрд. теңгені немесе 2019 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 103,1%-ды құрады (салыстырмалы бағада). Көтерме сауда көлемі 132,2 млрд. теңгені немесе 2019 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 102,6%-ды құрады (салыстырмалы бағада).

Аталған уақыт аралығында өнеркәсіп өндірісінің көлемі 556,2 млрд. теңгені құрады. Өңдіріс көлемі тау-кен өнеркәсібінде 7,7%-ға өсті; өңдеу өнеркәсібінде өндірістік өндірістің индексі 3,9%-ға артты; электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтауда өндірістік өндірістің индексі 1,7%-ға азайды; сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызметтерде 4,6%-ға артақаны байқалды. 

Облыста уыл шаруашылығы жалпы өнімінің көлемі 57,2 млрд. теңгені құрады. Нақты көлем индексі 2019 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 102,0%-ды құрады. «Көлік» саласы бойынша нақты көлем индексі 94,9%-ды құрады. Жүк айналымының көлемі 3,3 млрд. ткм (коммерциялық жүк тасымалдаумен айналысатын жеке кәсіпкерлердің жүк айналымы көлемін бағалау есебімен) құрады, бұл 2019 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 2,8%-ға аз. Жолаушылар айналымының көлемі 5,4 млрд. жкм құрады, бұл 2019 жылғы қаңтар-наурызбен салыстырғанда 3,8%-ғе аз.

2020 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша тіркелген заңды тұлғалар саны 21281 бірлікті құрады, соның ішінде қызметкерлердің саны 100 адамнан кем 20704 бірлік. Жұмыс істеп тұрған заңды тұлғалар саны 15607 бірлікті құрады, соның ішінде шағын кәсіпорындар саны 15030 бірлік. Облыстағы шағын бизнес субъектілерінің саны 16818 бірлікті құрады.

Толығырақ...
  • Тарихы
  • Климаты мен табиғаты
  • Қалалары мен өнеркәсібі
  • Дін мен мәдениет
  • Денсаулық сақтау
  • Білім

Шығыс Қазақстан облысы — Қазақстан Республикасының солтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлігі. 1932 жылы наурызда құрылған.

1997 жылғы 23 мамырдағы № 3528 Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен облыс құрамына таратылған Семей облысының территориясы қосылды.

Облыс орталығы - Өскемен (1720 жылы негізі қаланған). Жалпы жер аумағы - 283 300 км2. Халқының саны 2006 жылғы санақ бойынша 1 430 000 адам. Өскемен қаласынан Қазақстан астанасы Нұр-Сұлтан қаласына дейін 1084 шақырым.

Облыстың климаты тым континенттік. Температурасы: қаңтардың жылдық орташа ауа температурасы жазық өңірінде –17°С, биік тауаралық тұйық қазаншұңқырларында –26°С-қа дейін барады. Шілдеде 19 – 23°С. Жауын-шашын: солтүстік-шығысында 350 – 380 мм, оңтүстік-шығысында 250 – 300 мм., батысында 200 – 250 мм аралығында, ал Кенді Алтайдың батыс бөлігінде 1000 – 1500 мм. 

Облыс бойынша вегетациялық кезең 175 – 200 тәулікті құрайды. Шығыс Қазақстан облысының жер бедерінің құрылысы өте күрделі. Таулары мен жоталары: Алтай таулары. Ертіс өзенінен шығысында: Кенді Алтай, Тікирек, Черный, Оба, Становой, Көксу, Иванов, Қоржын, Үлбі, Қызылқарағай, Нарын, Сарымсақты, Тарбағатай, Оңтүстік Алтай, Күршім және Азутау жоталары мен олардың сілемдері. Ертіс өзенінен батыста: Қалба жотасы, Семей, Арқалық, Мыржық, Қараадыр таулары, Ханшыңғыс, Шыңғыстау, Ақшатау жоталары. Зайсан көлінің оңтүстігінен: Тарбағатай, Сауыр және Маңырақ жоталары бар. 

Облыстың оңтүстік мен оңтүстік-шығысына Сасықкөл, Қошқаркөл және Алакөл көлдері орналасқан Балқаш – Алакөл ойысының солтүстік-шығыс бөлігі мен Зайсан көлінің қазаншұңқыры орналасқан. блыстың қиыр солтүстік-батыс бөлігін Бесқарағай ауданының бүкіл аумағын қамтитын Балапан жоны алып жатыр.

Облыста 15 ауылдық аудан, 10 қала, 5 қалалық және 5 облыстық маңыздылығы бар қаладлар, сондай ақ 24 кент бар. Ауыл саны 826.

Шығыс Қазақстан облысының жер қойнауы кен байлықтарына бай. Мұнда мырыш, қорғасын, мыс, күміс, алтын, кадмий, сүрме, күшәла, темір, күкірт, висмут, индий, галий, селен, теллур, сынап, қалайы, тантал, ниобий, молибден, вольфрам, титан, никель, кобальт, көмір, жанғыш тақтатас, сондай-ақ әр түрлі химиялық шикізаттар мен құрылыс материалдарының кен орындары бар. 

Облыстың машина жасау және металл өңдеу өнеркәсіп кешені 18 ірі және қуаты орташа кәсіпорындарын біріктіреді де, мұнай кәсіпшілік және металлургия өнеркәсібі жабдықтарын, тұрмыстық электр қозғалтқыш пен сорғыларды, конденсаторлар, техникалық және кабельдік өнімдер, металл бұйымдарын пісіретін электродтар, т.б. көптеген өнімдер жасап шығарады. Ағаш өндіру, жеңіл өнеркәсіп те, ауыл шаруашылығы саласы да жақсы дамыған. 

Өңірдің діни ахуалы Солтүстік Қазақстан аймақтарына ұқсас және инфрақұрылымы бойынша басқа облыстардың деңгейінде. Мәдениет жақсы дамыған. Облыста Шығыс Қазақстан облыстық орыс драма театры (Өскемен), Семей орыс драма театры және 276,7 мыңға жуық экспонаты бар 11 мұражай жұмыс істейді.Оның танымалы Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың музейі, облыстық этнографиялық музей, Семей қаласындағы Невзоровтар отбасы атындағы бейнелеу өнерінің облыстық музейі, облыстық тарихи өлкетану-музейі және Шығыс Қазақстан көркемөнер музейі болып табылады.

Облыста «Еңлік-Кебек» кинотеатры, Семей Абай атындағы кітапханасы, Семей тарихи және мәдениет ескерткіштерінен Ұлан ауданындағы “Абылайкит” ғибадатханасы бар. Қала арахитектурасында 16 нысан бар. Семей қаласында тарихи-архитектуралық ескерткіштер өте көп. 844,8 мың дана кітап қоры бар 267 кітапхана, 183 клубтық мекемелер, 7 киноқондырғы, 34 туристік мекеме және 50-ден астам қонақ үйлер бар.

Шығыс Қазақстан облысында халықты емдеумен 1600 дәрігер, 11560 орта білімді медициналық қызметкерлер айналысады. Әр 10 мың адамға шаққанда тиісінше 38,8 дәрігер және 80,8 медициналық қызметкерден келеді, бұл орта республикалық көрсеткіштен біршама жоғары. Медициналық мекемелері жүйесіне 106 аурухана, 414 амбулатория және бірнеше емханалар кіреді.

Бұл мекемелерде 113 әйелдер консультациялары, 4 ана босанатын үйлер, 36 медициналық жедел жәрдем стансасылары, 60 дербес стоматологиялық емханалар бар. Қазіргі кезде облыстың ауруханаларында 11347 төсек бар, бұл 10000 адамға шаққанда 79,3 төсектен келеді, ал ауру балаларға 1747 төсек, жүкті және босанатын аналарға 788 төсек жабдықталған. 

2005 жылғы мәлімет бойынша Шығыс Қазақстан облысында мектепке дейінгі балалар мекемесі 80-ге, ал ондағы балалар саны 11952-ге жетті, кейін оқу жылында оқытудың барлық санаттары бойынша оқушылардың саны 331,5 мың болды. Оның ішінде   230,3 мыңы жалпы білім беретін мектептерде, 13,0 мыңы кәсіптік-техникалық мектептер мен лицейлерде, 35,4 мыңы колледждерде, ал 52,8 мыңы жоғары оқу орындарында оқыды. Білім беретін мекемелері: 834 мектептер, 39 кәсіптік-техникалық мектептер, 43 колледждер мен 10 жоғары оқу орны бар.