alt

Ақмола облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы

2020 жылғы 1 маусымда есепте тұрған жұмыссыздардың саны 3241 адам. Бұл 2019 жылғы 1 маусыммен салыстырғанда 8%-ға кем. 2020 жылдың басынан бері жұмысқа орналасу мәселесі бойынша 8665 адамның өтініші тіркелді, 7521 адам немесе барлық өтініш білдіргендердің 86,8% жұмысқа орналастырылды. 2020 жылғы 1 маусымға тіркелген жұмыссыздар санының үлесі 0,8% құрады (2019 жылғы 1 маусымға-0,8%). Бір жұмыскердің орташа айлық атаулы жалақысы (шағын кәсіпорындарды қоспағанда) 156 964 теңгені құрады, бұл 2019 жылғы сәйкес кезеңнің деңгейінен 26,8%-ға жоғары.

Тұтыну бағасының индексі 2020 жылғы мамырда 2019 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 103,1% құрады, соның ішінде азық-түлік тауарларға бағалар 106,4%, азық-түлік емес тауарларға – 102,1%, халыққа арналған ақылы көрсетілетін қызметтерге - 99,5%. Өнеркәсіп өнімдеріне өндіруші кәсіпорындар бағасы 2020 жылғы мамырда 2019 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 0,1% артты. 

 2020 жылғы қаңтар-мамырда негізгі капиталға салынған инвестициялардың көлемі 116929,7 млн. теңгені немесе 2019 жылғы қаңтар-мамырға 138% құрады. Барлық меншік нысанды кәсіпорындар және ұйымдармен жалпы алаңы 239,3 мың шаршы метр тұрғын үй іске қосылды, бұл 2019 жылғы қаңтар-мамырдың деңгейінен 3,4% төмен.

Осы кезеңде «Сауда» саласы бойынша нақты көлем индексі 91,3% құрады. 2020 жылғы қаңтар-мамырда бөлшек сауда көлемі 80 623,5 млн. теңгені немесе 2019 жылғы қаңтар-мамырмен салыстырғанда 13,3%-ға азайды. 2020 жылғы қаңтар-мамырда көтерме сауда көлемі 182,4 млрд. теңгені құрады.

Өнеркәсіптік өндіріс көлемі қолданыстағы бағамен 386 355,5 млн. теңге, өнеркәсіп өндірісінің индексі 107,3% құрады. 2019 жылғы тиісті кезеңге тау-кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазуда өнеркәсіп өндірісінің индексі 112,8%, өңдеуде – 106,3%, электр энергиясымен, газбен, бумен, ыстық сумен және ауаны кондициялаумен жабдықтауда– 105,4%, сумен жабдықтау; қалдықтарды жинау, өңдеу және жою, ластануды жою бойынша қызметінде– 102,4% құрады. 

Ақмола облысының барлық санаттағы шаруашылықтарында мал мен құстың барлық түрлерінен 60,1 мың тонна ет (өткен жылғы тиісті кезеңге 107,1%), 142 мың тонна (101,9%) сүт, 341,4 миллион дана (93,7%) тауық жұмыртқасы өндірілді. Жылқы – 5,5%, ірі қара мал – 3,2%, қой мен ешкі – 1% басының өскендігі белгіленді. «Көлік» саласы бойынша нақты көлем индексі 87,9% құрады. Жүк айналымының көлемі 40,6 млн. тонна (коммерциялық тасымалдаумен айналысатын жеке кәсіпкерлердің орындаған жұмыс көлемін бағалау есебімен) немесе 2019 жылғы қаңтар-мамырдағы көлемнің 96,2%-н құрады.

Толығырақ...
  • Тарихы
  • Климаты мен табиғаты
  • Қалалары мен өнеркәсібі
  • Дін мен мәдениет
  • Денсаулық сақтау
  • Білім

Ақмола облысы Қазақстан Республикасының орталығында орналасқан. 1939 жылы құрылған. Бұрынғы атауы Целиноград облысы.

Жер аумағы 146,2 мың км². 2018 жылғы дерек бойынша тұрғыны 738 611 адам, орташа тығыздығы 1 км²-ге 5,05 адамнан келеді. Солтүстік Қазақстан, Павлодар, Қарағанды және Қостанай облыстарымен шекаралас. 14 ауылдық, 2 қалалық әкімшілік ауданға бөлінген. 10 қала, 13 кент, 245 ауылдық әкімшілік округ бар. Орталығы – Көкшетау қаласы. Ақмола облысы Сарыарқаның солтүстік-батыс бөлігінде, Есіл өзенінің жоғарғы ағысындағы дала белдемінде орналасқан. Облыстың батыс, орталық, шығыс бөліктерін Есіл, Атбасар, Сілеті жазықтары алып жатыр. Оңтүстік-батысында Теңіз-Қорғалжын ойысы бар. Облыстың батыс жағында Есіл өзеніне дейін Торғай үстіртінің шығыс шеті еніп жатыр. Есіл өзенінің оң жағалауы Атбасар, сол жағалауы Теңіз жазықтарымен шектеседі. Оңтүстік-шығысында орманды, көркем Ерейментау өңірі орналасқан. 

alt

Климаты тым континенттік, қысы ұзақ (5,5 айға созылады) суық, жазы қоңыржай ыстық. Қаңтардың орташа темпертурасы –16 – 18°С, шілдеде 19 – 21°С. Тұрақты қар жамылғысы қарашаның ортасында қалыптасып, оңтүстігінде 130 – 140 күн, солтүстігінде 150 – 155 күн жатады. Қардың орташа қалыңдығы 20 – 22 см. Солтүстігінде жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 400 мм, оңтүстігінде 250 мм. Облыста солтүстіктен оңтүстіке қарай қара қоңыр, қоңыр, ашық қоңыр топырақ белдемдері бірін-бірі алмастырады. Олардың көпшілігі жыртылған.

Кен байлықтарынан алтын, уран, боксит, сүрме, мыс, молибден, кобальт, көмір, каолин сазы, кварц құмы, құрылыс материалдары, т.б. өндіріледі.

Ірі өзендері Есіл, оның салалары – Қалқұтан, Жабай, Терісаққан, Нұра, Сілеті, Өлеңті, Құланөтпес, т.б. Облыста көл көп, олардың 94-і тұщы. Ірі тұщы көлдері Қорғалжын, Қожакөл, Шолақшалқар, Балықтыкөл, Ұялышалқар, т.б. Ірі тұзды көлдері Теңіз, Керей, Итемген, Қыпшақ, Мамай, Үлкен Сарыоба және Астана, Сілеті бөгені бар. Олардан басқа жер суғаруға арналып 37 тоған салынған, жалпы су көл. 180,6 млн м3. Қорғалжын көл жүйесін сумен толықтыру және Астананың өнеркәсібін сумен қамтамасыз етуді жақсарту үшін Нұра өзені арқылы 70 – 74 млн м3 Ертіс суы беріледі.

Өсімдіктің 73 тұқымдасы, 800-ден астам түрі кездеседі. Негізінен қылқан, селеу, бетеге, далалық жоңышқа, таспашөп, жебіршөп, қазтабан, сәбізшөп, жусан, т.б. өзен жайылмалары мен көл жағалауында астық тұқымдас және әр түрлі шөп аралас шалғын, ұсақ шоқыларда шоқ қарағай, қайың, көктерек, түрлі бұталар өседі. Облыс табиғатына сәйкес мұнда сүтқоректілердің 55, құстың 80, бауырымен жорғалаушылардың 8, қосмекенділердің 3, балықтың 30 түрі мекендейді. Облыстың солтүстігіндегі ормандарда бұлан, сібір елігі, сілеусін, ақкіс, ақ қоян, тиін, еуропа кірпісі, орман құстары (құр, аққұр, тоқылдақ, т.б.), жыртқыш құстар (қарақұс, шаңқылдақ қыран, кезқұйрық, жамансары, күйкентай, жағалтай), сауысқан, алақарға, жауқара, т.б. кездеседі. Су құстарынан қоқиқаз, қаз, үйрек, т.б., бауырымен жорғалаушылардан сарыбас, өрнекті қарашұбар жылан, сұр жылан, секіргіш кесіртке, т.б. мекендейді. Суларында мөңке, оңғақ, лақа, алабұға, торта, шортан, аққайран өседі. Қорғалжын, Ерейментау, Атбасар мемлекеттік қорықтары бар. Облыста республика халқының 4,9%-ы тұрады. Солтүстік және орталық аудандарда халық жиі қоныстанған.

Ақмола облысы Қазақстан Республикасының орталығында орналасқан. 1939 жылы құрылған. Бұрынғы атауы Целиноград облысы.

Қалалары – Нұр-Сұлтан, Степногорск, Атбасар, Макинск, Ақкөл, Есіл, Ерейментау, Щучинск, Көкшетау . Облыс өнеркәсібі өндіру және өңдеу салаларынан тұрады. Ауыл шаруашылық машиналарын жасауға, астық өндіруге, сүтті, етті мал өсіруге мамандандырылған. Ауыл шаруашылық жері 12501,1 мың га, оның 4806,1 мың га-сы егістік, 287,8 мың га-сы шабындық, 72,2 мың га-сы жайылымдық (2006). Орман-тоғай 224,3 мың га жерді алып жатыр. Облыс аумағындағы темір жолдыңдың ұзындығы 1531 км. Облыс жері арқылы Петропавл – Нұр-Сұлтан – Қарағанды, Қарағанды – Нұр-Сұлтан – Павлодар темір жолдары, Көкшетау – Нұр-Сұлтан – Қарағанды, Қостанай – Нұр-Сұлтан – Павлодар, Нұр-Сұлтан – Алматы автомобиль жолдары өтеді.

2020 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Ақмола облысында ресми деректер бойынша 191 тіркелген діни бірлестік жұмыс істейді: - 90 Ислам - 45 православиелік - 11 католиктік - 43 протестанттық - 1 бахаистік. - 1 Ақмола облысы Кришна санасының қоғамы. Сонымен қатар, облыста тіркелмеген Евангельдік христиан-баптистердің 10 діни бірлестігі жұмыс істегендігі туралы ресми хабарланған болатын.

Ақмола облыста барлық меншiк түрiнiң мәдени объектiлерiнiң 694-i жұмыс iстедi, олардың 663-i мемлекеттiк, 31-i басқа меншiк объектiлерi: 276 клуб (олардың iшiнде 256 мемлекеттiк және 20 жекеменшiк), 378 кiтапхана (олардың iшiнде 370 мемлекеттiк және 8 ведомстволық), 11 музей, 2 театр, 21 мемлекеттiк архив, 1 облыстық филармония, 1 тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану орталығы, 1 облыстық халық шығармашылық және мәдени тынығу орталығы, 3 жекеменшiк кинотеатр. 

Облыста 2 513 клубтық құрылымдар жұмыс істейді. Облыста "Халықтық" атағы бар 81 және "Үлгілі" атағына ие 18 адам бар. 

Жалпы 99 ұжым жұмыс жасайды: хореографиялық – 31, хор – 18, фольклор – 18, вокалды топтар – 14, әуесқой театрлар – 4, отбасылық ансамбльдер, цирк студиялары, орыс халық аспаптар ансамбльдерi, ән-би ансамбльдерi, қазақ халық аспаптар ансамбльдерi - 2-еуден, ВИА, фотостудия, орыс халық аспаптар оркестрi, поэтикалық студия - 1-ден.

Халыққа медициналық көмектi 568 денсаулық сақтау ұйымы көрсетедi: 23 ауруханалық ұйым, жедел медициналық жәрдем станциясы, қан орталығы, 537 амбулаторлық-емханалық көмек көрсететiн ұйым (3 қалалық емхана, 1 БМСК орталығы, 2 аудандық емхана, 1 ЖИТС орталығы, 100 дәрiгерлiк амбулатория, 44 фельдшерлiк- акушерлiк пункт, 386 медициналық пункт). Басқа да медициналық ұйымдар – 6.

2020 жылдың 1 қаңтарына Ақмола облысында 614 мектепке дейінгі білім беру ұйымы жұмыс істейді, оның ішінде 240 балабақша және 37955 баланы қамтитын 374 мектепке дейінгі шағын орталық. Облыста 579 мектеп жұмыс істейді, оның ішінде 560 мемлекеттік күндізгі жалпы білім беретін мектеп, 10 кешкі, 5 арнайы түзету, 2 ведомстводан тыс, 1 мемлекеттік емес, 1 Назарбаев Зияткерлік мектебі. Контингенті 124228 баланы құрайды. Облыстың техникалық және кәсіби білім беру ұйымдарының желісін жалпы контингенті 21600 адамды құрайтын 33 мекеме құрайды. 33 колледждің ішінде: 26 мемлекеттік және 7 жеке меншік. Оқыту ауыл және орман шаруашылығы, құрылыс және коммуналдық шаруашылық, педагогика, медицина, тау-кен ісі, қызмет көрсету саласы, өнер және мәдениет, энергетика, машина жасау технологиясы, көлікті пайдалану сияқты бейіндегі 94 кәсіп (мамандық) және 139 біліктілік бойынша жүргізіледі. Облыс өңірлерін индустриялық-инновациялық дамыту жобалары үшін мамандар даярлау басымдыққа ие болып табылады.